Recessie stelt ondernemersgeest notaris voor het eerst op de proef Mijn Eigen Haard.nl

Recessie stelt ondernemersgeest notaris voor het eerst op de proef

Tien jaar na introductie marktwerking vallen inefficiënte kantoren door de mand

Voor de Nederlandse notaris is het einde van een tijdperk aangebroken. Dat dacht hij al eerder, toen vanaf 1999 de vaste prijzen voor notarisdiensten geleidelijk werden vrijgegeven. De schok van de vrije marktwerking zou fataal zijn voor de vakman die zich nooit hoefde te bekommeren om acquisitie of concurrentie. Maar de notaris overleefde de schok, vooral dankzij de enorme groei van de huizenmarkt en de hoogconjunctuur van de afgelopen jaren.

Nu is de situatie anders.

De huizenmarkt staat nagenoeg stil, de recessie neemt ernstige vormen aan en veel notarissen verliezen meer omzet dan ze zich kunnen veroorloven. In een recente enquête van de beroepsorganisatie KNB gaven de notarissen een noodsignaal af. Bij eenvijfde was de omzet sinds vorig jaar al met de helft gedaald. Veel notarissen teren in op hun reserves, anderen hebben medewerkers ontslagen. Niemand durft te voorspellen hoe lang dit is vol te houden. Eén ding staat vast: geen notaris kan zich nu veroorloven om achter zijn telefoon te blijven wachten tot de klant belt. Ze gaan allemaal de boer op, houden lezingen, bedenken manieren om hun klanten extra diensten te verkopen. Wie zich nu niet ontpopt als ondernemer, zal de recessie niet overleven.

Vooral de inefficiënte notaris krijgt de wacht aangezegd.

De afgelopen tien jaar sinds de start van de marktliberalisatie, is hij gespaard. Kennelijk was de omvang van het aantal akten toereikend om hem een plek op de markt te laten houden. Het aanbod aan notarissen is de afgelopen jaren zelfs nog gestegen, terwijl de vraag al terugliep. Maar door de crisis komt dit soort ontwikkelingen in een stroomversnelling. Het is de tendens van al een aantal jaren dalende tarieven, evenals de neergang in de vraag. De verwachting is dat de inefficiënte spelers door de financiële crisis versneld zullen omvallen en dat het aantal notarissen zal krimpen. De nood is zo hoog, dat diverse notarissen verlangen naar een terugkeer naar het tijdperk van de vaste tarieven.

Onlangs kregen ze antwoord van de staatssecretaris van Justitie, Nebahat Albayrak. Op het KNB-jaarcongres vertelde ze dat er geen steun aan zieltogende notarissen wordt gegeven, en dat ze niet hoeven te rekenen op een terugkeer naar het vaste tarief.Bij marktwerking en goed ondernemerschap hoort volgens Albayrak ook 'het risico van tegenvallende omzet en de consequenties daarvan.' Kortom, geen mededogen met notarissen die de wet van vraag en aanbod willen ontduiken.

Voor notarissen die kantoor houden op een commercieel advocatenkantoor, ziet de toekomst er evenmin vrolijk uit. Veel advocaten zien hun omzet dalen. Een groot kantoor als De Brauw Blackstone Westbroek, waar 57 notarissen en kandidaat-notarissen werken, bevriest de salarissen. Het kleinere Angelsaksische kantoor Norton Rose, dat juist nu een notarispraktijk wil opzetten, voert arbeidstijdverkorting in. Het ondernemerschap van het notariaat wordt voor het eerst sinds de introductie van de marktwerking op de proef gesteld.